Door David Loh
Tan-awan, Filippijnen (Reuters) – Tan-awan, op het zuidelijke Filippijnse eiland Cebu, was vroeger een slaperig dorpje waar nooit toeristen kwamen, tenzij ze verdwaald waren of op doorreis. Toch komen ze er nu met honderden tegelijk – om te zwemmen met walvishaaien, de grootste vis ter wereld.
Walvishaaien worden naar de Tan-awan kustlijn van het Oslob district gelokt door vissers die hen met de hand kleine garnalen voeren, waardoor duikers en snorkelaars worden aangetrokken om de zeer gewilde dieren te zien, die bekend staan als zachtaardige reuzen van de zee.
Maar de praktijk heeft geleid tot felle discussies op het internet en onder biologen, die het als onnatuurlijk afkeuren.
“Sommige mensen vragen dat we stoppen met voeren, maar als we stoppen met voeren, wat is dan ons levensonderhoud?” zei Ramonito Lagahid, vice-voorzitter van de Tan-awan Oslob Sea Warden and Fishermen Association (TOSWFA). “We moeten weer gaan vissen.”
Hoewel er walvishaaien van wel 12,7 meter en een gewicht van meer dan 21,5 ton zijn bevestigd, voeden zij zich voornamelijk met algen, plankton en krill. In tegenstelling tot hun naam zijn de dieren volgzaam en vormen ze geen gevaar voor de mens.
Veel van hun levenscyclus blijft onbekend voor de wetenschap, inclusief de totale populatie. Sommigen worden gedood in gebieden waar ze vaak samenkomen, en de soort als geheel wordt door de International Union for Conservation of Nature (IUCN) als “kwetsbaar” beschouwd.
Maar Lagahid zegt dat er altijd walvishaaien in Tan-awan zijn geweest. Hij herinnert zich dat hij ze zag toen hij nog jong was.
“Ze zijn altijd in de buurt als we ’s nachts op pad gaan om ‘uyap’ te verzamelen,” zei hij, verwijzend naar een soort kleine garnalen die de walvishaaien te eten krijgen. “Vaak moeten we stoppen met vissen omdat de walvishaaien in de buurt zijn.”
Ongeveer twee jaar geleden werden de walvishaaien wereldwijd bekend via internetberichten van getuigen, en toeristen uit de Filippijnen en de rest van de wereld begonnen het dorp te bezoeken. Op de meeste dagen zijn het er enkele honderden, maar in 2012 piekten de aantallen met 1.642 op Goede Vrijdag.
Het “interactiegebied” voor walvishaaien is zo groot als een voetbalveld, ongeveer 80 meter van het strand, en het voederen vindt plaats van 6.00 tot 13.00 uur. Gemiddeld duiken er acht tot tien walvishaaien op, maar op sommige ochtenden zijn het er wel twintig.
De kosten voor buitenlandse toeristen variëren van 500 pesos ($12,29) om alleen naar de walvishaaien te kijken, tot 1500 pesos – plus de normale duikkosten – om met hen te duiken. Het geld wordt samengevoegd en elke dorpeling die die dag werkt, als gids of bootbestuurder, ontvangt 1.000 tot 1.500 pesos – een goede vergoeding voor het Filippijnse platteland.
De resultaten zijn duidelijk. Veel nieuwe stenen huizen staan langs de korte weg naar het voederstrand.
“Het is gemakkelijker werken in het gebied van de walvishaaien, ….can veel geld verdienen”, zei Aikie Lagahid, 23, de neef van Ramoncito en visser die nu werkt als walvishaaispotter en bootsman. “In de ochtend nemen we de gasten mee uit, en in de middag spelen we basketbal.”
Toeristen zijn ook blij.
“Hij (de walvishaai) is echt groot, dus het was echt een belevenis,” zei Cecilia Buguis, een Filipijnse toeriste. “Ik zou mijn vrienden er zeker over vertellen.
LANGETERMIJNPROBLEMEN?
Maar niet iedereen is enthousiast. Vooral biologen vrezen dat het voederen op lange termijn problemen zal veroorzaken.
Volgens de in Italië gevestigde milieugroep Physalus is het zeer zeldzaam dat er zo regelmatig zoveel walvishaaien in zo’n klein gebied voorkomen. Voeren vanaf een boot in de buurt van mensen is ook zeer onnatuurlijk.
“Het lijkt op een dierentuin, een circus, als je ziet hoe een dier op en neer loopt en gevoerd wordt. Dit is geen natuurlijk gedrag dat je ziet,” zei Alessandro Ponzo, de voorzitter van Physalus.
“De ervaring die je hebt … is niet dezelfde als wanneer je ze in het wild ziet, in hun natuurlijke omgeving. Wat je hier leert is dat het wilde leven (prima) geëxploiteerd kan worden als toeristische attractie.”
Biologen vrezen dat de situatie ertoe kan leiden dat de walvishaaien abnormaal sociaal gedrag ontwikkelen, zoals meer agressie of concurrentie tussen de dieren. Het nauwe contact kan ook leiden tot de verspreiding van ziekten en parasieten.
Een Facebook-pagina, “Stop Whale Shark Feeding in Oslob, Cebu, Philippijnen,” zegt dat het voeren een “uitbuiting van zowel de vis als de mensen” is. Het heeft 881 likes.
Dierenrechtengroeperingen zeggen het belang van toerisme als bron van inkomsten te begrijpen, maar benadrukken dat het op een duurzame manier moet gebeuren om op lange termijn een mogelijkheid te worden.
Physalus evalueert de effecten van toerisme en voederen op het gedrag van walvishaaien en hoopt dat hun onderzoek de plaatselijke overheid zal helpen het walvishaaientoerisme te beheren en de milieueffecten te minimaliseren.
“Je moet het schadelijke effect voor de haai stoppen, maar je moet ook het levensonderhoud van de gemeenschap verbeteren,” zei biologe Samantha Craven, de projectcoördinator van de groep in Oslob. “Echt eco-toerisme is iets heel haalbaars.” ($1 = 40,6800 Filippijnse pesos)
Bron: Yahoo News